Czy Kuba zmienia si臋 w nowoczesny kraj?

Ostatnia aktualizacja 24 lipca 2023

Kiedy kajdany zostan膮 zdj臋te, Kuba艅czycy urz膮dz膮 swoje 偶ycie po swojemu. Wed艂ug snu, kt贸ry ju偶 艣ni膮 od kilkudziesi臋ciu lat. Na razie jednak nadal s膮 skansenem, o kt贸rym marz膮 tury艣ci z ca艂ego 艣wiata.

hawana noca

To mia艂 by膰 tekst o tym co zmieni艂o si臋 na Kubie w minionych latach. Kiedy zacz臋艂am dopytywa膰 Michela, mojego m臋偶a pochodz膮cego z Kuby, o jego spostrze偶enia 鈥 bo moje, osoby z zewn膮trz, mog膮 by膰 przecie偶 kompletnie nietrafione 鈥 okaza艂o si臋, 偶e mam marne szanse na jego pomoc. 鈥 Basia, nic si臋 nie zmieni艂o. Na Kubie nic si臋 od kilkudziesi臋ciu lat nie zmienia! 鈥 skwitowa艂 wreszcie moje pytania.

I to jest prawda. Za ka偶dym razem, kiedy jedziemy na Kub臋 widzimy zmiany. Powstaje nowa restauracja, w budowie jest kolejny hotel, a w Vinales 鈥 naszym miejscu na Kubie 鈥 trwa nawet budowa centrum multimedialnego. Tak, centrum multimedialnego.

Takich zmian widocznych go艂ym okiem jest wiele, bo na Kub臋 przyje偶d偶a coraz wi臋cej turyst贸w. Powstaje wi臋c coraz lepsza infrastruktura turystyczna (nadal jest absolutnie niewystarczaj膮ca i ludzie w szczycie sezonu nie maj膮 czym je藕dzi膰 i gdzie spa膰), domy s膮 coraz 艂adniejsze, a kabriolety jeszcze bardziej r贸偶owe. Czy to jednak oznacza, 偶e Kuba zmienia si臋 z dnia na dzie艅? Czy w og贸le si臋 zmienia? Niekoniecznie鈥

Koniec epoki braci Castro

25 listopada 2016 roku zmar艂 Fidel Castro. P贸藕niej w艂adz臋 przej膮艂 jego m艂odszy i mniej charyzmatyczny brat Raul, kt贸ry w momencie przej臋cia w艂adzy zapowiedzia艂, 偶e w momencie obejmowania w艂adzy, zrzeknie si臋 jej do 2018 roku. Jak obieca艂, tak zrobi艂. A na Kubie nie jest to takie wcale takie oczywiste.

W艂adza zosta艂a przekazana osobie przygotowywanej przez braci Castro przez lata. Kiedy Miguel Diaz Canel obj膮艂 ster, Kuba艅czycy komentowali, 偶e jest to kolejna marionetka partii i zmiana jedynie kosmetyczna. Wreszcie w 2021 Raul Castro zrzek艂 si臋 r贸wnie偶 roli szefa Komunistycznej Partii Kuby, a tym samym mo偶na powiedzie膰, 偶e epoka braci Castro na Kubie dobieg艂a ko艅ca…

Kuba bez Fidela

Jednak czy po 艣mierci Fidela co艣 si臋 zmieni艂o? Tak, zosta艂y zaostrzone kontrole, w wielu prowincjach wszystkie sprawy urz臋dowe zosta艂y sparali偶owane i do dzi艣 trwa porz膮dkowanie. Tak by艂o przy ka偶dej personalnej zmianie, by nar贸d nie wymkn膮艂 si臋 spod kontroli.

W艂adza od lat boi si臋 buntu przeciwko re偶imowi, wi臋c skutecznie pokazuje obywatelom gdzie jest ich miejsce. Kto chce zobaczy膰 tak膮 Kub臋, kt贸r膮 znamy z telewizji i film贸w faktycznie powinien si臋 spieszy膰, bo co b臋dzie w przysz艂o艣ci stoi pod wielkim znakiem zapytania.

Na razie wci膮偶 je偶d偶膮 stare samochody, w sklepach niewiele kupimy, a 偶ywno艣膰 dla Kuba艅czyk贸w nadal jest na kartki. Nadal wszystkiego brakuje. Praktycznie od wi臋kszo艣ci 艣wiata Kuba ma embargo za 艂amanie praw cz艂owieka, a wys艂anie paczki z Europy czy wykonanie przelewu bankowego graniczy z cudem. I to na Kubie w og贸le si臋 nie zmienia.

Podziemny kapitalizm na Kubie

Kuba ma za sob膮 niewyobra偶alnie trudn膮 histori臋. Nawet z perspektywy Polski, kt贸ra r贸wnie偶 wiele przesz艂a. Kolonizowana przez Hiszpan贸w, wyzyskiwana i prawie zawsze pod przyw贸dztwem osoby, kt贸ra pr臋dzej czy p贸藕niej zosta艂a skorumpowana. Ludzie od zawsze byli marionetkami.

Kiedy przyszed艂 Fidel i krok po kroku zacz膮艂 wprowadza膰 socjalizm, Kuba艅czycy widzieli w nim wielk膮 nadziej臋. Wreszcie kto艣 sprzeciwi si臋 imperializmowi USA (do dzi艣 jest to retoryka stosowana w kuba艅skiej telewizji) i zadba o interesy ludno艣ci.

Niestety. Z czasem okaza艂o si臋, 偶e jedyne interesy, o kt贸re dba Castro, to jego w艂asne. Wielka, w pe艂ni samowystarczalna posiad艂o艣膰 na uboczu, by czu艂 si臋 bezpiecznie (kilkaset razy pr贸bowano go zabi膰). Konta w szwajcarskich bankach i du偶a s艂abo艣膰 do kobiet. Na wyspie m贸wi si臋, 偶e Kuba to wielka firma, kt贸ra zatrudnia 11 milion贸w ludzi pracuj膮cych na jednego Fidela. Dzi艣 na rz膮d przez lata konstruowany i umiej臋tnie dobieramy przez braci Castro.

W艂asno艣膰 prywatna jest na Kubie mocno ograniczona. Mo偶na wynajmowa膰 pokoje, otworzy膰 restauracj臋, ale ju偶 firmy sobie tak po prostu nie otworzymy.

Jednak i na to Kuba艅czycy maj膮 swoje sposoby i tam, gdzie jest turystyka, skutecznie rozwija si臋 podziemny kapitalizm. Obr贸t towarami czy us艂ugi s膮 opanowane do perfekcji tak, jakby wszyscy czekali a偶 kajdany zostan膮 zdj臋te. I wtedy mo偶na si臋 spodziewa膰, 偶e zapomnimy o Kubie z czas贸w Castro i stanie si臋 ona w pe艂ni nowoczesnym krajem z otwartymi drzwiami na 艣wiat. Ma do tego wielki potencja艂 i jeszcze wi臋ksze nadzieje, kt贸re od tak wielu lat s膮 duszone w zarodku.

Kuba艅czycy maj膮 swoje powiedzenie, kt贸re powtarzaj膮 jak mantr臋 鈥濶a Kubie wszystko jest mo偶liwe i nic nie jest pewne鈥 i ono najlepiej wyra偶a kierunek, w kt贸rym patrz膮 mieszka艅cy tej karaibskiej per艂y.

Barbara Stawarz-Garc铆a

Dodaj komentarz