Jak brak internetu kszta艂tuje relacje i 偶ycie Kuba艅czyk贸w

Ostatnia aktualizacja 11 lipca 2020

W kwietniu 2015 roku zapowiedzia艂am na Facebooku – a gdzie偶 indziej! – 偶e jad臋 do jednego z niewielu kraj贸w na 艣wiecie, w kt贸rym nie ma internetu. Nie mog艂am si臋 doczeka膰! 10 dni bez powiadomie艅 i bez smakowania podr贸偶y przez pryzmat post贸w. Tylko jeszcze to jedno zameldowanie z lotniska i w drog臋! Jak naprawd臋 wygl膮da Kuba odci臋ta od internetu?

Jeszcze wiosn膮 (2015 rok), w czasie mojego pobytu na Kubie, oficjalne dane m贸wi艂y, 偶e dost臋p do internetu ma tam 3 proc. ludno艣ci, a do szerokopasmowego ok. 1 proc. To drugie takie miejsce na 艣wiecie. Niechlubny prym wiedzie Korea P贸艂nocna.

Przyznaj臋, 偶e nale偶臋 do os贸b, dla kt贸rych wifi w kawiarni czy hotelu jest oczywisto艣ci膮. Wiem te偶 od znajomej baristki z warszawskiego Lenivca, 偶e pierwsze pytanie jakie zadaj膮 ludzie po zaj臋ciu miejsca przy stoliku w tej kawiarni, to pytanie o has艂o do wifi. A je艣li zdarzy si臋 awaria routera, to go艣cie czuj膮 si臋 jakby nagle byli odci臋ci od kropl贸wki i nerwowo pytaj膮 gdzie si臋 podzia艂 ich internet.

Pocieszam si臋 wi臋c, 偶e nie jestem sama. Coraz cz臋艣ciej marz臋 jednak o miejscach bez zasi臋gu, wi臋c Kub臋 romansuj膮c膮 coraz intensywniej ze Stanami Zjednoczonymi, trzeba by艂o czym pr臋dzej odwiedzi膰! A je艣li kto艣 m贸wi, 偶e wystarczy pojecha膰 w Bieszczady, to niestety si臋 myli. Zim膮, w zasypanej Wetlinie, bez problemu 艂膮czy艂am si臋 z wifi. Dodawanie post贸w z wyjazd贸w te偶 niestety sta艂o si臋 moim przyzwyczajeniem. Tak, czuj臋 si臋 mocno uwik艂ana w wirtualnej Sieci. I niczym nie odstaj臋 tutaj od normy, mimo 偶e internet to moje narz臋dzie pracy.

Nowa twarz kuba艅skiej rewolucji

Pierwszy nocleg m w Hawanie mieli艣my zarezerwowany w zaprzyja藕nionej casa particulares (prywatne domy z pokojami na wynajem prowadzone przez Kuba艅czyk贸w)鈥 Drog膮 mailow膮! – Czyli z tym internetem nie mo偶e by膰 tak 藕le – my艣la艂am sobie. I co? Nie wiem jak wygl膮da sytuacja w hotelowych kurortach typu Varadero, ale ja internetu na Kubie nie znalaz艂am przez ca艂y pobyt. Natomiast wszyscy Kuba艅czycy, kt贸rych poznali艣my, ch臋tnie wymieniali si臋 mailami, w du偶ej mierze posiadali smartfony i doskonale wiedzieli czym jest Facebook. Z kolei na ulicach mo偶na by艂o zobaczy膰 mn贸stwo naklejek od TripAdvisor, kt贸rymi chwal膮 si臋 gospodarze casa particulares, ale ju偶 dost臋p do booking.com maj膮 zablokowany. Ale i to prawdopodobnie wkr贸tce si臋 zmieni鈥

Od lipca bowiem, na Kubie ma miejsce internetowa rewolucja, jak na tamte realia. Rzecznik kuba艅skiego operatora telekomunikacyjnego ETECSA og艂osi艂, 偶e bezprzewodowy internet b臋dzie dost臋pny w 35 centrach nadzorowanych przez w艂adze w Hawanie. Ten telekomunikacyjny monopolista utworzy艂 internetowe strefy w salach, kinach, teatrach, na bulwarach i w parkach, m.in. w Hawanie, Matanzas, Santa Clara, Santiago de Cuba czy Pinar del Rio.

Rzecznik z dum膮 te偶 zapowiedzia艂, 偶e za godzin臋 korzystania z dost臋pu do sieci u偶ytkownicy zap艂ac膮 dwa dolary (dwa wymienialne peso), a nie cztery i p贸艂 jak to by艂o do tej pory. Bior膮c pod uwag臋 艣redni膮 zarobk贸w Kuba艅czyk贸w, kt贸ra wynosi oko艂o 20-30 dolar贸w miesi臋cznie, nietrudno sobie wyobrazi膰, 偶e internet to nadal dobro luksusowe. Wcze艣niej na Kubie dzia艂a艂o 500 sal internetowych, kt贸re dost臋pne by艂y m.in. dla wybranych pracownik贸w pa艅stwowych, a dla pozosta艂ej cz臋艣ci spo艂ecze艅stwa ceny by艂y niemal偶e zaporowe.

Mentalna bariera, ale nie infrastrukturalna

Rozpocz臋cie stosunk贸w dyplomatycznych Kuby ze Stanami Zjednoczonymi przyniesie rych艂e zmiany w tej latynoskiej, gor膮cej krainie. Sam fakt, 偶e Kuba艅czycy od razu mog膮 przeskoczy膰 internet, kt贸ry pami臋tamy z modem贸w m贸wi za siebie.

Od czterech lat na dnie morza mi臋dzy Wenezuel膮 i Kub膮 le偶y kabel 艂膮czno艣ciowy o du偶ej przepustowo艣ci. Kuba go jednak nie wykorzystuje, bo鈥. nie. Dost臋p do internetu jest 艣ci艣le kontrolowany przez re偶im i na przyk艂ad udost臋pniany w艂a艣nie we wspomnianych luksusowych hotelach. Ale to tylko wiem ze s艂yszenia…

Ta blokada informacyjna kruszy si臋 jednak z ka偶dym dniem. Kuba艅czycy maj膮 coraz wi臋cej telefon贸w kom贸rkowych, tablet贸w i inteligentnych telewizor贸w i 艂膮cz膮 si臋 ze 艣wiatem poza legaln膮 sieci膮 kablow膮 za pomoc膮 r贸偶nych domowych sposob贸w.

Popularny jest te偶 obieg materia艂贸w na no艣nikach pami臋ci USB. Materia艂y z muzyk膮 czy filmami latynosi wpinaj膮 na przyk艂ad do telewizor贸w plazmowych. Znam r贸wnie偶 Kuba艅czyk贸w korzystaj膮cych z Facebooka, a na Instagramie obserwuj臋 profil Casa de Vinales. Czyli radz膮 sobie. Prawie codziennie dostaj臋 te偶 maile z Kuby. Ta korespondencja przypomina jednak wyczekane, tradycyjne listy, ale o tym za chwil臋.

Czy internet pop艂ynie w latynoskiej krwi?

Kiedy zobaczy艂am w mediach dok艂adnie to zdanie: Ulice Hawany zape艂ni艂y si臋 m艂odymi lud藕mi zapatrzonymi w smartfony po tym, jak kuba艅ski rz膮d zwi臋kszy艂 dost臋pno艣膰 internetu – zmrozi艂o mnie. Nie 偶ebym 偶a艂owa艂a Kuba艅czykom internetu,聽 ale w pe艂ni 艣wiadomie obserwuj臋 co internet robi z naszymi relacjami i jak pi臋knym skansenem jest pod tym wzgl臋dem Kuba.

Co mam na my艣li? Ka偶dy kto by艂 w latynoameryka艅skich krajach, albo dozna艂 tej charakterystycznej dla latynos贸w 偶ywio艂owo艣ci, zapewne dobrze wie, o co mi chodzi. Otwarto艣膰, u艣miech i rado艣膰 to cechy charakterystyczne po艂udniowc贸w. A Kuba jest skumulowaniem tych wszystkich zalet. Bior膮c pod uwag臋 jeszcze ich ustr贸j i teoretyczny brak klas w spo艂ecze艅stwie, to jest pod tym wzgl臋dem naprawd臋 wyj膮tkowa. I uwa偶am, 偶e w艂a艣nie poprzez swobodny dost臋p do internetu ta wyj膮tkowo艣膰 mo偶e zosta膰 utracona…Jak brak internetu kszta艂tuje relacje i 偶ycie Kuba艅czyk贸w

G艂臋bia i uwa偶no艣膰 kuba艅skiej codzienno艣ci

呕adna turystka nie przejdzie po kuba艅skiej ulicy niezauwa偶ona. – Linda, guapa (hiszp. pi臋kna) – mo偶na us艂ysze膰. Komplementom nie ma ko艅ca. I moim zdaniem nie chodzi tylko o temperament. Wr贸膰my do tego zdania: m艂odymi lud藕mi zapatrzonymi w smartfony. Je艣li jeste艣my zapatrzeni w smartfony, to jak mamy dostrzec drugiego cz艂owieka obok?! Na lotniskach, w poczekalniach, poci膮gach, w kawiarniach – wszyscy s膮 pod艂膮czeni do internetu. Zapatrzeni w ekran telefonu nie dostrzegamy ludzi dooko艂a. Nie widzimy ich pi臋kna, wyj膮tkowo艣ci. Nie odnotowujemy nawet ich obecno艣ci. Ta ludzka oboj臋tno艣膰 na siebie nawzajem jest skutkiem ubocznym korzystania z mobilnego internetu.

Jak brak internetu kszta艂tuje relacje i 偶ycie Kuba艅czyk贸w

O kobietach m贸wi si臋, 偶e w pewnym wieku staj膮 si臋 dla m臋偶czyzn prze藕roczyste, niewidzialne. Ale dzi艣 nie trzeba by膰 kobiet膮 w pewnym wieku. Dzi艣 wszyscy mamy chwile, w kt贸rych czujemy si臋 jak w czapce niewidce. Co wi臋cej, Kuba nie jest skrzywiona idea艂ami pi臋kna z kolorowych magazyn贸w spod photoshopa. Z dumnie uniesion膮 g艂ow膮 mo偶e pochwali膰 si臋 wra偶liwo艣ci膮 na drugiego cz艂owieka. Tam dostrzega si臋 naturalne, ludzkie pi臋kno. A to znacznie cenniejsze ni偶 pi臋kne karaibskie pla偶e, kt贸re te偶 tam znajdziemy.

Powszechne na Kubie kolejki mo偶na zaobserwowa膰 ka偶dego dnia. I nikt nie stoi w nich wlepiony w smartfona. Nie przewija tam i z powrotem swojego facebookowego walla, nie dodaje statusu 鈥瀞toj臋 w kolejce鈥, nie publikuje na Instagramie zdj臋cia kolejki, nie 膰wierka na Twitterze 鈥瀔olejka po mi臋so, lepiej przyj艣膰 p贸藕niej鈥. No wi臋c wo艂aj膮 te swoje lindaguapa. Wo艂aj膮, bo zaj臋ci s膮 byciem tu i teraz. Nie w milionie innych miejsc jednocze艣nie, z milionem os贸b poza fizycznym zasi臋giem.

Pami臋tasz co to znaczy t臋skni膰?

Od 10 lat dzieli mnie i moich rodzic贸w prawie 400 km. Ale 鈥瀢idzimy si臋鈥 bardzo cz臋sto i jestem przekonana, 偶e nie t臋sknimy za sob膮 tak samo jak kiedy艣. Skype i podgl膮danie mnie na Facebooku niweluj膮 t臋 odleg艂o艣膰. Podgl膮daj膮c swoich znajomych mamy poczucie poinformowania. My艣limy, 偶e wiemy co u nich s艂ycha膰. Ci膮gle gdzie艣 si臋 nam przewijaj膮, je艣li tylko s膮 aktywni w serwisach spo艂eczno艣ciowych. Tak偶e zwi膮zki na odleg艂o艣膰 maj膮 si臋 znacznie lepiej. Kuba przypomina mi co to znaczy t臋skni膰.

Nie mo偶esz kogo艣 podgl膮da膰 na Facebooku, czy Instagramie i nie jeste艣 podgl膮dany. Kuba艅czycy nie b臋d膮 patrze膰 na Ciebie przez pryzmat zasi臋gu jaki masz w internecie, bo nie maj膮 punktu odniesienia. Nie znaj膮 warto艣ci lajka. Wa偶ne s膮 momenty, kt贸re si臋 wsp贸lnie prze偶y艂o. Uczucia, emocje i uwa偶no艣膰, kt贸r膮 si臋 sobie podarowa艂o. A na Kubie jest to 艂atwiejsze. Tam obecno艣膰 cz艂owieka nie konkuruje z ca艂ym wirtualnym 艣wiatem. Uczmy si臋 tego od (jeszcze) nieinternetowej Kuby.

Jak brak internetu kszta艂tuje relacje i 偶ycie Kuba艅czyk贸w

Barbara Stawarz-Garc铆a

Dodaj komentarz