Czy dost臋p do Internetu uwolni Kub臋 z re偶imu?

Ostatnia aktualizacja 24 lipca 2023

Dost臋p do internetu to w艂adza komunikacji. To s艂owa, kt贸re mog膮 zmienia膰 rzeczywisto艣膰. Ale jak by膰 dobrym blogerem? Co to w og贸le znaczy? I kiedy zaciera si臋 granica mi臋dzy blogerem a dziennikarzem?

W Polsce wyjazdy na Kub臋 s膮 teraz bardzo modne. To przecie偶 ostatni dzwonek, jak mawiaj膮 wszyscy. Pi臋kne samochody, rum, salsa, cygara鈥 z tym powszechnie kojarzy si臋 Kuba. Takie symbole Kuby znajdziemy w turystycznych broszurach. Wreszcie, o takiej Kubie pisz膮 w internecie tak zwane blogerki lifestylowe. I w opinii wi臋kszo艣ci, na tak膮 Kub臋 jest teraz ostatni dzwonek.

W rzeczywisto艣ci, to jednak ostatni dzwonek, by zobaczy膰 kraj, kt贸ry dotkni臋ty przez re偶im i w艂adz臋 absolutn膮 Fidela Castro, ogarni臋ty jest n臋dz膮 i marazmem. Kraj, kt贸ry odlicza dni do 艣mierci w艂adcy absolutnego.

鈥炁歸iat nie ma poj臋cia jak wygl膮da Kuba鈥 – m贸wi Raul Rivero, kuba艅ski poeta i dziennikarz, w znakomitej ksi膮偶ce Macieja Stasi艅skiego 鈥濪iabe艂 umiera w Hawanie鈥. Bo zag艂臋biaj膮c histori臋 Kuby i wy艣ciubiaj膮c nos poza luksusowy kurort Varadero, jeste艣my w stanie zobaczy膰 namiastk臋 skutk贸w rewolucji z lat 1956-1959. A nawet tytu艂owego diab艂a鈥

Nie chc臋 jednak pisa膰 o historii Kuby i jej sytuacji ekonomicznej, ale o鈥 komunikacji. Dzi臋ki takim osobom jak Raul Rivero, kt贸ry jest te偶 za艂o偶ycielem pierwszej wolnej agencji Cuba Press, a przede wszystkim dzi臋ki Yoani Sanchez, najs艂ynniejszej kuba艅skiej blogerce, dostajemy lekcj臋 szacunku, jakim nale偶y darzy膰 media, a szczeg贸lnie nowe media.

Czy dost臋p do Internetu uwolni Kub臋 z re偶imu?

Bloger czy dziennikarz?

We wrze艣niu na Blog Forum Gda艅sk mia艂a miejsce za偶arta dyskusja, czy te偶 panel, pod tytu艂em 鈥Dziennikarstwo i pisanie 3.0. Misja, rzemios艂o, zaw贸d czy鈥?鈥. Temat stary i zawsze wzbudzaj膮cy du偶e emocje. Czy dziennikarz jest lepszy od blogera, czy bloger jest lepszy od dziennikarza – tak mo偶na strywializowa膰 t臋 dyskusj臋, bo te偶 na tak sp艂yconej p艂aszczy藕nie przebieg艂a. Mimo znakomitych go艣ci, kt贸rzy wzi臋li w niej udzia艂.

Dziennikarstwo w formie, o kt贸rej mowa w panelu, to przywilej nielicznych. Misj臋 dziennikarstwa ju偶 dawno temu pokry艂y s艂upki sprzeda偶y, kliki i ods艂ony. Ambitne tematy z kolei zosta艂y wyparte przez tabloidyzacj臋, a obiektywizm medi贸w poro艣ni臋ty jest z jednej strony prawdziwym patriotyzmem, z drugiej, homoseksualnym kapitalizmem.

Dziennikarze i pracownicy medi贸w patrz膮 z g贸ry na bloger贸w, kt贸rzy uosabiaj膮 w ich oczach kult amatorszczyzny. Blogerzy za艣 z politowaniem patrz膮 na zale偶nych od zagranicznych koncern贸w gryzipi贸rk贸w. Dwa kompletnie inne 艣wiaty. Czy aby na pewno? Te dwa 艣wiaty 艂膮czy pot臋偶ny, wsp贸lny mianownik – wolno艣膰 s艂owa. Wolno艣膰, kt贸ra zobowi膮zywa膰 powinna do odpowiedzialno艣ci za s艂owo.

Tak jak r贸偶ne mamy gatunki dziennikarskie i r贸偶ne role medi贸w, tak r贸偶na jest te偶 blogosfera. Nie mam nic przeciwko lifestyle鈥檕wi, ale faktem jest, 偶e najcz臋艣ciej taka dzia艂alno艣膰 promuje konsumpcjonizm (tak samo jak kolorowe magazyny!), sp艂yca rzeczywisto艣膰 czy wreszcie nie poszerza 艣wiatopogl膮du w ambitny spos贸b. Obok jednak mamy ca艂e mn贸stwo blog贸w z doskona艂ymi tre艣ciami, czy wr臋cz bloger贸w zaanga偶owanych spo艂ecznie. I jedni i drudzy s膮 potrzebni. Je艣li jednak m贸wimy o podnoszeniu poziomu blogosfery, czy w og贸le o zmianie r贸l, w kt贸rej odbiorca zaczyna r贸wnie偶 by膰 tw贸rc膮, to jedna i druga strona powinny by膰 艣wiadome wielkiej odpowiedzialno艣ci za tre艣ci, kt贸re tworz膮. Za odbiorc臋, na kt贸rego wp艂ywaj膮. Za skutki, kt贸re niesie ze sob膮 tworzenie tre艣ci. Za przywilej jakim jest bycie tw贸rc膮.Czy dost臋p do Internetu uwolni Kub臋 z re偶imu?

Ruchy spo艂eczne w erze internetu

Wybitny socjolog Manuel Castells od ponad dwudziestu lat zajmuje si臋 spo艂ecze艅stwem sieci. Jego ostatnia ksi膮偶ka 鈥濻ieci oburzenia i nadziei鈥 po艣wi臋cona jest rewolucjom i ruchom spo艂ecznym na 艣wiecie, kt贸re 艂膮czy wykorzystanie nowych 艣rodk贸w komunikacji. Castells pokazuje, podobnie jak w swojej poprzedniej publikacji o wymownym tytule 鈥濿艂adza komunikacji鈥, jak wa偶n膮 rol臋 odgrywaj膮 dzi艣 nowe media, je艣li spo艂ecze艅stwo korzysta z nich w m膮dry spos贸b. No i oczywi艣cie pod warunkiem, 偶e ma do nich dost臋p.

鈥濿sp贸艂czesne multimodalne, cyfrowe sieci komunikacji poziomej to najszybszy i najbardziej autonomiczny, interaktywny, reprogramowalny i samonap臋dzaj膮cy si臋 艣rodek przekazu historii鈥 – pisze Castells we w艂a艣ciwym sobie, ci臋偶ko strawnym stylu. Je艣li spojrzymy na histori臋 ruch贸w spo艂ecznych, na 鈥瀟witterowe rewolucje鈥, to zobaczymy jak silnym or臋偶em s膮 nowe media. Jak wielki wp艂yw wywieraj膮 na rzeczywisto艣膰.

Castells zjawisko to nazywa masow膮 komunikacj膮 zindywidualizowan膮. To jednostka tworzy przekaz, ale ma on charakter masowy. Socjolog podkre艣la te偶, 偶e w艂a艣nie taki przekaz jest najtrudniejszy do kontrolowania przez rz膮d.

鈥濵asowa komunikacja zindywidualizowana stanowi platform臋 technologiczn膮, pozwalaj膮c膮 skonstruowa膰 autonomi臋 aktora spo艂ecznego – zar贸wno jednostki, jak i zbiorowo艣ci – w odniesieniu do instytucji spo艂ecznych. Dlatego rz膮dy obawiaj膮 si臋 internetu, a korporacje oscyluj膮 mi臋dzy mi艂o艣ci膮 a nienawi艣ci膮 do tego medium, usi艂uj膮c czerpa膰 z niego zyski, a r贸wnocze艣nie ograniczaj膮c jego potencja艂 wolno艣ci (na przyk艂ad poprzez kontrolowanie procesu dzielenia si臋 plikami lub sieci open source)鈥 – pisze Castells.Czy dost臋p do Internetu uwolni Kub臋 z re偶imu?

W艂adza komunikacji

Dzi艣 Kuba walczy o wolno艣膰 s艂owa, powszechny dost臋p do internetu, wreszcie o prawo do w艂asno艣ci prywatnej. To, co najbardziej t臋 walk臋 spowalnia, to brak niezale偶nego obiegu informacji i komunikacji spo艂ecznej, kt贸ry jest zmonopolizowany przez dyktatur臋.

Temat internetu, wr臋cz wifi, pojawi艂 si臋 r贸wnie偶 w czasie wrze艣niowej wizyty papie偶a Franciszka na Kubie. Z wielkimi oczami s艂ucha艂am przem贸wienia Raula Castro i papie偶a, kt贸rzy m贸wili o wifi. Z pozycji blogera, w wygodnym fotelu, dost臋p do internetu jest spraw膮 oczywist膮. 艢miem twierdzi膰, 偶e wi臋kszo艣膰 nie pami臋ta walki o wolno艣膰 s艂owa w naszym kraju. Ja nie pami臋tam.

Dzi艣 Kuba jest w przededniu kolejnej rewolucji. Jak zauwa偶a Yoani Sanchez, to cyfrowa komunikacja t臋 rewolucj臋 zapocz膮tkuje. Ju偶 teraz wi臋kszo艣膰 Kuba艅czyk贸w porzuca pa艅stwowe 藕r贸d艂a informacji. Monopol na informacj臋 sko艅czy艂 si臋. Jak to mo偶liwe w Pa艅stwie z tak marnym dost臋pem do internetu?

Kotlet z grejpfruta

Mawia si臋, 偶e 鈥濸olak potrafi鈥. Kiedy sklepowe p贸艂ki 艣wieci艂y pustkami, trzeba by艂o sobie jako艣 radzi膰. Podobna sytuacja nadal trwa na Kubie. Armia wyda艂a tam nawet 鈥濸odr臋cznik dla rodzin鈥, w kt贸rym uczy艂a jak sobie radzi膰鈥 kiedy nic nie ma. Z powodu braku mi臋sa na wyspie, latynosi uczyli si臋 na przyk艂ad jak zrobi膰 kotlet z grejpfruta. Te i inne sposoby zosta艂y w ko艅cu opisane w ksi膮偶ce Ernesto Orozco 鈥濶iepos艂usze艅stwo technologiczne鈥. Tytu艂 niczym przepowiednia.

Sprytni Kuba艅czycy w ko艅cu znale藕li i spos贸b na to jak mie膰 internet鈥 bez internetu. Dyktatura straci艂a monopol informacyjny i kulturalny. 鈥濸akieciki鈥, czyli drugi obieg informacji, to pliki z filmami, muzyk膮, informacjami z medi贸w w Miami, artyku艂ami prasowymi czy kabaretami. Pliki sprzedawane z dysk贸w twardych albo po prostu z pendrive鈥櫭硍. Jak to mo偶liwe, skoro na 11 mln mieszka艅c贸w przypada 800 tys. komputer贸w? Ot贸偶 w ka偶dym kuba艅skim domu jest鈥 plazma. Mo偶e nie by膰 pralki, ale nowoczesny telewizor maj膮 dzi艣 wszyscy. A zatem dost臋p do internetu ma 3-5%, ale zasi臋g wolnego s艂owa jest znacznie szerszy.

W 鈥瀙akieciku鈥 dystrybuowana jest r贸wnie偶 pierwsza niezale偶na gazeta internetowa 鈥14ymedio鈥, za艂o偶ona przez Yoani Sanchez. Gazeta opisywa艂a m.in. kulisy tak zwanych wybor贸w (bo niewiele maj膮 wsp贸lnego z wyborem), kt贸re mia艂y miejsce w kwietniu. Ale g艂os Sanchez znacznie wykracza poza 鈥瀙akiecik鈥.

Filolog, blogerka, rzeczniczka i symbol nowego pokolenia Kuba艅czyk贸w, kt贸rzy nie chc膮 umiera膰 za rewolucj臋. Od 2008 roku prowadzi bloga Generacion Y. To dzi臋ki niej 艣wiat mo偶e zobaczy膰 prawdziw膮 Kub臋. Nie t臋 z broszury. Sam膮 Sanchez kopn膮艂 niez艂y zaszczyt, bo trafi艂a na list臋 najwi臋kszych wrog贸w Fidela Castro.

W 2002 roku wyemigrowa艂a do Szwajcarii. W Zurychu odkry艂a komputery i internet. Po dw贸ch latach wr贸ci艂a na Kub臋. Nagradzana przez New York Time, Time, Newsweek, Washington Post, El Pais, Die Zeit, CNN, Al-D偶azir臋, Reporter贸w bez Granic. 呕adnej nagrody nie mog艂a odebra膰. Po 20 odmowach wyjazdu z kraju w 2013 roku wreszcie jedzie w 艣wiat, by spotka膰 si臋 z tymi, kt贸rzy g艂owi膮 si臋 jak bez dost臋pu do internetu, z zakazem pojawiania si臋 w miejscach gdzie ten internet jest, Yoani ca艂y czas publikuje.Czy dost臋p do Internetu uwolni Kub臋 z re偶imu?

Na tajnej konferencji MSW uznano, 偶e kuba艅scy blogerzy to 鈥瀋ybernajemnicy i cyberagenci imperializmu鈥. Yoani wdar艂a si臋 na konferencj臋 w peruce wykrzykuj膮c 鈥濪laczego wirtualna Kuba musi znosi膰 t臋 sam膮 cenzur臋, t臋 sam膮 przemoc i pi臋tnowanie os贸b my艣l膮cych inaczej ni偶 w艂adza , kt贸re znosi Kuba rzeczywista?鈥.

鈥濲ej jedyn膮 broni膮 jest ciche s艂owo, kt贸rym mozolnie pi艂uje kraty鈥 – pisze o Sanchez Stasi艅ski. Bo w艂adza to dzisiaj komunikacja. Zindywidualizowany przekaz, kt贸ry ka偶dy pod艂膮czony do internetu mo偶e wypu艣ci膰 w 艣wiat.

I kiedy my dzisiaj dyskutujemy nad tym czy bloger to dziennikarz, to my艣l臋, 偶e przyk艂ad Sanchez doskonale pokazuje, 偶e tu nie chodzi o zdefiniowanie roli poprzez narz臋dzie, ale przez si艂臋 przekazu, kt贸r膮 ma autor. Przez si艂臋 s艂owa, kt贸r膮 potrafi umiej臋tnie wykorzysta膰.

Indeksie Wolno艣ci Prasy, publikowanym przez Reporter贸w bez Granic ,Polska jest na 18. miejscu. Kuba na 169. Ostatnie, 180. miejsce przypada Erytrei. W naszym 艣wiecie najpopularniejsze wideo na YouTube to pies-paj膮k Ward臋gi. Jeste艣my dumni z Sylwestra, ale to pokazuje jak膮 g艂贸wn膮 rol臋 pe艂ni dzi艣 dla nas internet.

Czy dost臋p do Internetu uwolni Kub臋 z re偶imu?

Bloger czy dziennikarz?

Wr贸膰my do tytu艂u panelu z Blog Forum Gda艅sk: 鈥濪ziennikarstwo i pisanie 3.0. Misja, rzemios艂o, zaw贸d czy鈥?鈥. Samo pisanie nie jest dziennikarstwem, ale praca w mediach te偶 nie. I niech to b臋dzie nawet pisanie 4 i 5.0. Powszechny dost臋p do internetu daje nam przywilej tworzenia niesko艅czonej ilo艣ci tre艣ci. Przyk艂ad Yoani Sanchez i walki Kuba艅czyk贸w o wolno艣膰 s艂owa pokazuje, 偶e to w tekstach blogera mo偶e by膰 藕r贸d艂o prawdy.

To w komunikacji聽 jest w艂adza. Wszystko zale偶y od tego jak 艣wiadomie, w jaki spos贸b i w jakim celu chcemy wykorzystywa膰 przywilej, jakim jest bycie autorem. Z pe艂n膮 odpowiedzialno艣ci膮 za to, jaki wp艂yw wywieramy na otaczaj膮c膮 nas rzeczywisto艣膰. Z rzetelno艣ci膮 i szacunkiem do odbiorcy.

Bo je艣li piszemy naszym czytelnikom na blogu lifestyle鈥檕wym, 偶e s膮 miejsca na Kubie gdzie czas zatrzyma艂 si臋 kilkaset lat temu i jaka to gratka turystyczna, to mo偶e warto te偶 doda膰, 偶e pierwsze miasta na Kubie powsta艂y oko艂o 500 lat temu. To nie Europa. I to rozumiem przez ambitne kszta艂towanie 艣wiatopogl膮du i umiej臋tne korzystanie z si艂y s艂owa.

 

Czy dost臋p do Internetu uwolni Kub臋 z re偶imu?

 

Czy dost臋p do Internetu uwolni Kub臋 z re偶imu?

 

Czy dost臋p do Internetu uwolni Kub臋 z re偶imu?

Barbara Stawarz-Garc铆a

Dodaj komentarz