Jak podr贸偶owa膰 odpowiedzialnie na Kub臋?

Ostatnia aktualizacja 24 lipca 2023

Podr贸偶 na Kub臋, to podr贸偶 w czasie. Odwiedzamy jeden z ostatnich bastion贸w komunizmu i spo艂ecze艅stwo, kt贸rego trzy pokolenia podporz膮dkowa艂 sobie i swojej ideologii Fidel Castro. W tych warunkach odpowiedzialna turystyka na Kubie ma szczeg贸lne znaczenie.

kuba hawana transport

Wszyscy chc膮 pojecha膰 na Kub臋 鈥瀦anim si臋 zmieni鈥. To wi膮偶e ze sob膮 powa偶ne konsekwencje. Wiele os贸b na 艣wiecie ma to poczucie, 偶e je艣li nie odwiedzi Kuby teraz, to ju偶 za kilka lat zastanie ten kraj w zupe艂nie innym stanie. Ka偶dy chce spojrze膰 za t臋 nowoczesn膮 偶elazn膮 kurtyn臋. Oczywi艣cie wiele w tym prawdy, ale to nie znaczy, 偶e nale偶y 偶yczy膰 Kuba艅czykom, by podtrzymywali ten swoisty skansen dla 艣wiata i swoje niewygody jak najd艂u偶ej.

W miar臋 jak komunizm powoli 艂agodzi sw贸j ucisk na Kubie, umo偶liwiaj膮c import technologii i prywatn膮 przedsi臋biorczo艣膰, coraz wi臋cej os贸b odwiedza Kub臋 i zostawia tam pieni膮dze. Samowystarczalno艣膰 Kuby, odrzucenie kapitalizmu i pa艅stwo socjalne doprowadzi艂y do 鈥嬧媝owstania praktycznie bezklasowego spo艂ecze艅stwa, z niezr贸wnan膮 opiek膮 zdrowotn膮 i bezp艂atn膮 edukacj膮 dla wszystkich.

Lata izolacji i embargo na handel stworzy艂y kraj fachowc贸w zajmuj膮cych si臋 recyklingiem. Kuba艅czycy wprost uwielbiaj膮 naprawia膰 i szczyc膮 si臋, 偶e s膮 w tym najlepsi na 艣wiecie. Znajdziemy tutaj nawet 70-letnie samochody, kt贸re dumnie dudni膮 przemierzaj膮c dziurawe ulice, odzie偶 i buty, kt贸re s膮 bez ko艅ca naprawiane, a偶 naprawd臋 dokonaj膮 swojego 偶ywota, s膮 wo艂y zamiast traktor贸w do orania pola, a klasyczne domino, przy stole ze znajomymi, wci膮偶 przewa偶a nad grami komputerowymi i iPadami.

Czytaj tak偶e: Recykling na Kubie, czyli czego nigdy nie wyrzucaj膮 Kuba艅czycy

Wyspa jak wi臋zienie

Jak podr贸偶owa膰 odpowiedzialnie na Kub臋?

艁atwo jest jednak wyidealizowa膰 ten socjalny system, co u艂atwiaj膮 nam 偶yczliwi i u艣miechni臋ci mieszka艅cy Kuby. Komunizm jednak nie nagradza przedsi臋biorczo艣ci i praktycznie wszyscy s膮 zatrudniani za skromne wynagrodzenie pa艅stwowe, subsydiowane przez 偶a艂osne racje pa艅stwowe. Ci, kt贸rzy dostan膮 swoje pieni膮dze, nawet je艣li to 鈥瀟urystyczne CUC鈥, nie kupi膮 za nie zbyt wiele, a przynajmniej nie tak 艂atwo. Puste sklepy trudno przegapi膰. Kuba艅czycy nie mog膮 tak偶e tak po prostu opuszcza膰 kraju.

Dosta膰 paszport i wiz臋 do kraju, gdzie chc膮 wyjecha膰 nie jest tak 艂atwo. Mamy wi臋c do czynienia z krajem, kt贸ry jest pi臋kny, dla wielu jawi si臋 jak zapomniana utopia, ale dla obywateli jest tak偶e wi臋zieniem na wyspie.

Oczywi艣cie w tym wszystkim rozrasta si臋 podziemny kapitalizm, kwitnie korupcja i narastaj膮 nier贸wno艣ci, ale nadal aktualny system jest utrzymywany.

Nie jest tak trudno zrozumie膰, 偶e zmiany jakie mo偶e przynie艣膰 pe艂zaj膮cy kapitalizm, zostan膮 przez wielu Kuba艅czyk贸w powitane z rado艣ci膮. Mimo 偶e jest to nar贸d niezwykle dumnych ze swojej historii, samowystarczalno艣ci i niezale偶no艣ci. R贸wnie偶 wielu odwiedzaj膮cych, gdy widz膮 rzeczywisto艣膰 opart膮 o kuba艅skie ksi膮偶eczki 偶ywno艣ciowe (tzw. libreta), r贸wnie偶 to 鈥瀉kceptuje鈥 i przyjmuje z zadowoleniem. Wielu jednak zastanawia si臋 jak sobie z聽 regu艂ami kapitalizmu mogliby poradzi膰 leniwi z natury Kuba艅czycy…

Historia kluczem do zrozumienia

Jak podr贸偶owa膰 odpowiedzialnie na Kub臋?

Zrozumie膰 kuba艅sk膮 rzeczywisto艣膰 i pozna膰 jej histori臋 to jeden z wa偶niejszych aspekt贸w odpowiedzialnej podr贸偶y na wysp臋. Kolejn膮, dosy膰 wa偶n膮 spraw膮 s膮 finanse. Kuba, jak na tak biedny kraj i warunki, kt贸re oferuje, jest niezwykle droga. Zw艂aszcza dla os贸b podr贸偶uj膮cych z Polski, kt贸re dwukrotnie wymieniaj膮 walut臋.

Nag艂y boom w turystyce – podwojenie liczby odwiedzaj膮cych w ci膮gu dekady – dosy膰 zaskoczy艂 Kub臋, jej mieszka艅c贸w i rz膮d. Cho膰 wszyscy powtarzaj膮, 偶e rozw贸j prywatnego biznesu i pobudzenie gospodarki s膮 bardzo potrzebne, rz膮d kuba艅ski i bran偶a turystyczna musz膮 dzia艂a膰 szybko, aby Kuba nie uleg艂a zadeptaniu oraz negatywnemu wp艂ywowi turystyki na spo艂ecze艅stwo i 艣rodowisko. Zjawisko to na 艣wiecie opisuje si臋 jako 鈥瀘vertourism鈥.

Overtourism na Kubie

Jak podr贸偶owa膰 odpowiedzialnie na Kub臋?

Liczba przybywaj膮cych turyst贸w na Kub臋 wzrasta wyk艂adniczo w ci膮gu ostatnich kilku lat. W 2017 r. Kub臋 odwiedzi艂o oko艂o 4,2 miliona turyst贸w. Powod贸w takiej popularno艣ci Kuby jest kilka. Na pewno przyczyni艂a si臋 do tego wizyta 贸wczesnego prezydenta USA Baracka Obamy, ponowne otwarcie ameryka艅skiej ambasady na Kubie oraz umo偶liwienie obywatelom USA bezpo艣rednich wizyt turystycznych na Kubie.

Amerykanie po艣pieszyli wi臋c, aby z tego skorzysta膰. W 2014 r.聽 wysp臋 odwiedzi艂o ponad 91 000 turyst贸w z USA. Do 2017 roku liczba ta wzros艂a do ponad 619,500. Pod koniec 2015 roku, w szczycie sezonu, na Kubie brakowa艂o kwater, miejsc w restauracjach, a normalnym widokiem byli ludzie 艣pi膮cy na 艂awkach na ulicy.

Polityka USA mia艂a pozytywny wp艂yw na zach臋canie podr贸偶nych z innych region贸w do rezerwowania wakacji na Kubie. Niekt贸rzy te偶 chcieli zd膮偶y膰 w艂a艣nie przed tym otwarciem Ameryki i nat艂okiem ameryka艅skich turyst贸w. Nikt jeszcze nie spodziewa艂 si臋 wtedy, 偶e ju偶 wkr贸tce pojawi si臋 Donald Trump, kt贸ry ponownie och艂odzi relacje Stan贸w Zjednoczonych z Kub膮. Mimo wszystko Amerykanie wci膮偶 Kub臋 odwiedzaj膮 – potrzebuj膮 do tego wizy, ale lot贸w bezpo艣rednich (jeszcze?) Trump nie zablokowa艂.

Dzi臋ki chwilowemu z艂agodzeniu ogranicze艅 handlowych na Kubie pojawi艂y si臋 telefony kom贸rkowe, hotspoty Wi-Fi i wiele innych wcze艣niej zakazanych towar贸w i us艂ug. Kultura kuba艅ska i postrzeganie jej jako miejsca, kt贸re zakrzywia czasoprzestrze艅 lat 50. ubieg艂ego wieku, by艂y najwi臋kszymi atrakcjami wyspy od dziesi臋cioleci, a zagro偶enie 偶e znikn膮 stanowi艂o ogromn膮 zach臋t臋 do podr贸偶y.

Kuba to biedny kraj

Jak podr贸偶owa膰 odpowiedzialnie na Kub臋?

Kubie daleko do bogatych turystycznych pa艅stw, nawet bardzo daleko. Cho膰 w 2016 r. turystyka zwi臋kszy艂a s艂abn膮c膮 gospodark臋 kraju o oko艂o 3 miliardy dolar贸w, to jest to kropla w morzu potrzeb pa艅stwa, kt贸re od dziesi臋cioleci ma blokad臋. Tak w艂a艣nie okre艣lane jest na Kubie embargo. A przez t臋 blokad臋 wszystko w艂a艣ciwie jest niedofinansowane.

Co najwa偶niejsze jednak, turystyka daje Kuba艅czykom dost臋p do o wiele bardziej warto艣ciowego peso wymienialnego (CUC), a tak偶e wspiera przedsi臋biorc贸w, kt贸rzy otwieraj膮 restauracje, prowadz膮 taks贸wki czy otwieraj膮 swoje domy dla go艣ci. S膮 to jedne z nielicznych form prywatnych przedsi臋biorstw dozwolonych w tym komunistycznym kraju, w kt贸rych 艣rednia pensja pa艅stwowa wynosi 15-50 dolar贸w miesi臋cznie. Jest to te偶 pa艅stwo, w kt贸rym kierowca taks贸wki zarabia kilkadziesi膮t razy wi臋cej ni偶 lekarz czy prawnik.

Boom turystyczny

Jak podr贸偶owa膰 odpowiedzialnie na Kub臋?

Jednak skrzypi膮ca infrastruktura Kuby nie jest w stanie nad膮偶y膰 za tak szybkim tempem zmian. Z ka偶dym miesi膮cem coraz to nowe linie lotnicze lataj膮 na wysp臋. Do portu cumuj膮 olbrzymie statki wycieczkowe, kt贸re wyrzucaj膮 tysi膮ce turyst贸w w tym samym czasie do miast i na pla偶e. Ci膮gle si臋 zdarza, 偶e pasa偶erowie z USA nie mog膮 jednak opu艣ci膰 statku i w opcji all inclusive wracaj膮 do swojego portu.

Ceny hoteli w Hawanie wzros艂y o ponad 125 procent w ci膮gu dw贸ch lat, a w samym 2016 r. oko艂o 4000 prywatnych pokoi zosta艂o dodanych do serwisu AirBnb na Kubie, mimo kompletnego braku bankowo艣ci internetowej na Kubie. Odpowiednie agencje z USA i Meksyku, kt贸re wielokrotnie po艣rednicz膮 w wynajmie u Kuba艅czyk贸w rozwi膮za艂y ten problem. Niestety, wiele z nich zostawi艂o swoich biznesowych partner贸w po wielomiesi臋cznej wsp贸艂pracy bez pieni臋dzy, a 艣lad po nich zagin膮艂.

To wszystko oczywi艣cie stanowi problem dla podr贸偶nych, kt贸rzy napotykaj膮 na brak pokoi, zat艂oczone restauracje i brak transportu publicznego. Je艣li nie mamy rozeznania i robimy rezerwacj臋 w ciemno, to wysokie ceny hotelowe s膮 jeszcze trudniejsze, do zniesienia ze wzgl臋du na cz臋sto niski standard wyposa偶enia i us艂ug (personel hotelowy to zazwyczaj nisko op艂acani pracownicy pa艅stwowi, a angielski nie jest powszechnie u偶ywany).

Niewystarczaj膮ca samowystarczalno艣膰 Kuby

Jak podr贸偶owa膰 odpowiedzialnie na Kub臋?

Od czasu embarga na艂o偶onego przez Stany Zjednoczone wyspa do艣wiadczy艂a niedobor贸w 偶ywno艣ci i musia艂a sta膰 si臋 w du偶ej mierze samowystarczalna pod wzgl臋dem produkcji 偶ywno艣ci. Podczas gdy liczba odwiedzaj膮cych znacznie wzros艂a, a dostawy 偶ywno艣ci pozosta艂y te same, pojawi艂 si臋 problem. A poniewa偶 hotele i restauracje mog膮 p艂aci膰 wy偶sze ceny ni偶 lokalne sklepy czy mieszka艅cy, niewielkie zapasy cz臋sto ko艅cz膮 si臋 na talerzach turyst贸w.

Rolnicy wol膮 sprzedawa膰 swoje produkty na rynkach prywatnych, na kt贸rych ceny nie podlegaj膮 kontroli rz膮du, ni偶 na ca艂kowicie kontrolowanych rynkach pa艅stwowych. W efekcie przeci臋tnego Kuba艅czyka, kt贸ry nie ma dost臋pu do turystyki i waluty CUC, nie sta膰 na takie podstawowe produkty jak cebula i pomidory.

Wielu Kuba艅czyk贸w skorzysta艂o z boomu turystycznego, ale niestety to znacznie utrudni艂o 偶ycie innym. A bior膮c pod uwag臋 fakt, 偶e rz膮d kuba艅ski nie zaprz膮tuje sobie uwagi problemem brakuj膮cej 偶ywno艣ci, a jednocze艣nie d膮偶y do 鈥瀙odw贸jnego potencja艂u hotelowego do 2030 r.” jest to z perspektywy mieszka艅c贸w wyspy szczeg贸lnie niepokoj膮ce. Sytuacji nie u艂atwia fakt, 偶e Kuba bez turystyki ju偶 dawno pogr膮偶y艂aby si臋 w totalnej biedzie i n臋dzy.

Co mo偶esz zrobi膰, by wspiera膰 Kub臋, Kuba艅czyk贸w i podr贸偶owa膰 odpowiedzialnie

Jak podr贸偶owa膰 odpowiedzialnie na Kub臋?

1. Wspieraj najbiedniejszych

Stara Hawana, Trynidad i Vi帽ales s膮 oczywi艣cie pi臋kne, ale je艣li podr贸偶ujesz samodzielnie, to spr贸buj sp臋dzi膰 troch臋 czasu w mniej odwiedzanych miejscach. Zatrzymuj si臋 w ma艂ych wioskach np. w drodze do Maria La Gorda, zanocuj w Zatoce 艢wi艅 (Playa Giron czy Playa Larga), a je艣li masz zdecydowanie wi臋cej czasu, to wybierz si臋 tak偶e na wsch贸d wyspy w kierunku Santiago i Baracoa.

2. Konsumuj 艣wiadomie

Miej 艣wiadomo艣膰, 偶e Kuba to wyspa i nawet woda jest tutaj ograniczona. Wielu Kuba艅czyk贸w polega na pompach, a w porze suchej (czyli w szczycie turystycznym) niedobory mog膮 by膰 powa偶ne. Twoi kuba艅scy gospodarze mog膮 zosta膰 bez wody, je艣li Ty zafundujesz sobie d艂ugi prysznic. Czasami taka sytuacja faktycznie ma miejsce, kiedy jeden turysta sp臋dza pod prysznicem godzin臋, a drugi zostaje z zimn膮 wod膮 lub nawet bez. Niestety Kuba艅czycy w takich sytuacjach rozk艂adaj膮 r臋ce i s膮 bezsilni. I nie mo偶na mie膰 o to do nich pretensji.

Podobnie sytuacja wygl膮da z pr膮dem. Braki elektryczno艣ci wci膮偶 si臋 zdarzaj膮, a skutecznie je utrudnia brak chocia偶by 艣wiec na wyspie. Nie korzystaj zatem bezmy艣lnie z klimatyzacji. Nie zostawiaj jej w艂膮czonej, kiedy nie przebywasz w pokoju, albo kiedy w og贸le nie jest potrzebna. Zim膮 noce na Kubie wcale nie s膮 takie gor膮ce.

3. Je艣li prezenty, to z g艂ow膮

Przywo偶enie prezent贸w na Kub臋 nie jest czym艣 obowi膮zkowym. Co wi臋cej, powinno si臋 to robi膰 naprawd臋 roztropnie, bo Kuba艅czycy bardzo przywykli do bycia obdarowywanymi i wr臋cz bywaj膮 roszczeniowi. Mi艂ym prezentem, a w艂a艣ciwie drobnym upominkiem, zawsze b臋dzie to, czego naprawd臋 na Kubie brakuje lub jest bardzo drogie. Czekolada, gumy mamba czy lizaki dla dzieci, d艂ugopisy i artyku艂y papiernicze, albo artyku艂y higieniczne dla kobiet. Muzyk ucieszy si臋 ze strun do gitary, a starsze osoby z lek贸w na reumatyzm, kt贸ry jest powszechn膮 dolegliwo艣ci膮 przy kuba艅skiej wilgoci.

Prezenty najlepiej zostawia膰 w miejscach gdzie tury艣ci si臋 nie zatrzymuj膮. Niech to b臋d膮 przydro偶ne wioski mijane po drodze czy ma艂e miasteczka. Mi艂ym upominkiem dla naszych gospodarzy zawsze b臋dzie co艣 z prawdziwej czekolady, kt贸ra je艣li ju偶 si臋 pojawia, to jest niezwykle droga.

Czytaj tak偶e: Czy zabiera膰 prezenty dla Kuba艅czyk贸w?

4. Napiwki w CUC

Nie praktykuj bezmy艣lnego rozdawnictwa, ale te偶 nie 偶a艂uj na zap艂at臋 tym, kt贸rzy na ni膮 zapracowali. Je艣li ju偶 decydujesz si臋 zostawi膰 napiwek, to r贸b to w CUC, a nie w CUP. W Polsce zostawianie groszowych napiwk贸w r贸wnie偶 nie jest mile widziane. Niech ci si臋 nie wydaje, 偶e na Kubie jest to taktowne, bo Kuba jest droga. Kuba艅czycy, by dosta膰 np. sprz臋ty kuchenne, musz膮 je kupi膰 za CUC i jeszcze 艣rednio 2-3x dro偶ej ni偶 na 艣wiecie.

5. Zrezygnuj z masowej turystyki

Najwi臋ksze biura podr贸偶y wo偶膮 ludzi do zakontraktowanych hoteli i na wycieczki fakultatywne. Niestety nie wspieraj膮 w ten spos贸b bezpo艣rednio mieszka艅c贸w Kuby i drobnej przedsi臋biorczo艣ci. W Hola Cuba bardzo dbamy o to, by pieni膮dze sz艂y bezpo艣rednio do mieszka艅c贸w wyspy, by dba膰 o odpowiedzialn膮 turystyk臋 i dawa膰 okazj臋 uczestnikom wypraw do tego samego, cho膰by przez samodzielny wyb贸r restauracji, czy wskazanie w艂a艣ciwych miejsc na zakupy. R贸wnie偶 w hotelach mo偶emy wesprze膰 napiwkiem pracowitych kelner贸w czy sprz膮taczki, ale w odpowiedzialnej turystyce hotel jest dodatkiem do podr贸偶y po Kubie, a nie celem samym w sobie.

6. Uwa偶aj na jineteros – k艂opoty na ulicach Kuby

Nawet ci, kt贸rzy nie znaj膮 hiszpa艅skiego, szybko poznaj膮 s艂owo “jinetero” – s艂owo dos艂ownie t艂umaczy si臋 jako “d偶okej”, ale odnosi si臋 ono do os贸b, kt贸re na Kubie nagabuj膮 turyst贸w. To osoby, kt贸re na ulicy prosz膮 o prezenty – d艂ugopisy, pasty do z臋b贸w, myd艂o etc., a p贸藕niej zabieraj膮 takie rzeczy na sprzeda偶. Jineteros mog膮 tak偶e chcie膰 pokaza膰 ci bar znajomego, restauracj臋 lub kwater臋, a z transakcji dostan膮 swoj膮 prowizj臋.

Inni, sprytniejsi i bardziej zak艂amani, mog膮 poprosi膰 ci臋 o kupienie mleka modyfikowanego dla swojego dziecka, kt贸re kosztuje oko艂o 20 dolar贸w na Kubie. Ty naiwnie kupujesz mleko, kt贸re p贸藕niej i tak zostanie zwr贸cone do sklepu, a sklepikarz i jinetero podziel膮 si臋 zyskiem.

Jineteros to zar贸wno m臋偶czy藕ni jak i kobiety, pary lub przyjaciele. Wszystko to sprawia, 偶e 鈥嬧媜szustwa s膮 trudne do rozpoznania. Po prostu grzecznie odm贸w, nigdy nie musisz by膰 agresywny. Sytuacj臋 niestety utrudnia fakt, Kuba艅czycy s膮 na og贸艂 towarzyscy i ciekawi obcych kraj贸w, do kt贸rych nigdy nie mieli dost臋pu, wi臋c jest mn贸stwo ludzi, kt贸rzy naprawd臋 chc膮 napi膰 si臋 z tob膮 lub p贸j艣膰 z tob膮 na wycieczk臋 i nie oczekuj膮 za to ani centa.

7. Delikatnie o polityce

Jedno z ulubionych powiedzonek Kuba艅czyk贸w to znane nam dobrze 鈥炁沜iany maj膮 uszy鈥. B膮d藕 wra偶liwy, ale tak偶e otwarty na temat polityki. Kuba艅czycy lubi膮 rozmawia膰 o polityce i codziennym 偶yciu w pa艅stwie komunistycznym, ale historia nie jest czarno-bia艂a, wi臋c nie pr贸buj narzuca膰 swojego punktu widzenia. Trzeba naprawd臋 dobrze pozna膰 kuba艅sk膮 histori臋 i mentalno艣膰, by zrozumie膰 mi艂o艣膰 Kuba艅czyk贸w do Fidela Castro i niech臋膰 do kapitalizmu i Stan贸w Zjednoczonych.

Na ulicach panuje atmosfera 鈥瀢ielkiego brata”, a ludzie niech臋tnie wyra偶aj膮 pogl膮dy polityczne wsz臋dzie, gdzie mo偶na je pods艂ucha膰. Na pewno o wiele cz臋艣ciej do rozmowy dojdzie w samochodzie czy w domu, a nie na ulicy.

8. Dbaj o czysto艣膰

Kuba to wspania艂e parki narodowe i rezerwaty biosfery. Postaraj si臋 je odwiedzi膰, a tym samym wspomo偶esz ich konserwacj臋. Je艣li to mo偶liwe, mo偶esz zatrudni膰 miejscowego przewodnika, np. na wycieczk臋 konn膮 czy piesz膮.

Na pewno niestety zauwa偶ysz, 偶e Kuba艅czycy wyrzucaj膮 艣mieci na ulic臋 i nie s膮 鈥炁泈iadomi ekologicznie” wed艂ug naszych zachodnich standard贸w. Z drugiej jednak strony jest to pa艅stwo z natury ekologiczne. Przedmioty na Kubie nigdy nie s膮 postrzegane jako jednorazowe. Samochody, ubrania i buty s膮 naprawiane, a偶 dos艂ownie rozpadn膮 si臋 na kawa艂ki. Jedzenie nie jest pryskane chemi膮 i smakuje jak za starych, dobrych czas贸w. Zdecydowana wi臋kszo艣膰 rolnictwa jest ekologiczna, cho膰 nie maj膮 na to modnych certyfikat贸w.聽 Samochod贸w jest ci膮gle za ma艂o (dlatego transport jest taki drogi),聽 a nadal najpopularniejszymi 艣rodkami transportu pozostaj膮 rowery czy wozy konne, albo po prostu konie.

Sama Kuba na tle mi臋dzynarodowym jest bardzo chwalona i doceniana za zachowanie najlepszego ekosystemu w tej cz臋艣ci 艣wiata. Jest to r贸wnie偶 najbardziej zielona z karaibskich wysp. Czerp wi臋c inspiracje od Kuba艅czyk贸w – nie wyrzucaj plastikowych butelek czy reklam贸wek. Oni z nich jeszcze skorzystaj膮 wiele razy. Je艣li chcesz co艣 wyrzuci膰, po prostu zostaw to w pokoju i niech gospodarze zdecyduj膮 czy co艣 jeszcze z tego b臋dzie.

9. Szanuj kultur臋 i odmienno艣膰

Mo偶e nam si臋 wydawa膰, 偶e np. kuba艅ska moda jest wyzywaj膮ca. Dla samych Kuba艅czyk贸w z kolei Europa jest bardzo pow艣ci膮gliwa. Uszanuj zatem odmienn膮 kultur臋, zwyczaje i styl 偶ycia. Nie narzucaj swoich pogl膮d贸w i gust贸w. Kuba艅czycy to niezwykle dumny nar贸d i nie pozwalaj膮 sobie na 偶adne uwagi – zar贸wno w swoim gronie, jak i od obcokrajowc贸w. W 偶aden spos贸b nie czuj膮 si臋 gorsi czy biedniejsi. Wr臋cz przeciwnie – maj膮 bardzo silne kr臋gos艂upy moralne, system warto艣ci i doskonale wiedz膮 czego chc膮 od 偶ycia.

10. Zrozum inn膮 rzeczywisto艣膰

Jedziesz na Kub臋, do biednego socjalistycznego kraju trzeciego 艣wiata. Je艣li spodziewasz si臋 tutaj luksus贸w na miar臋 Saint Tropez i Dubaju, to 藕le obra艂e艣 kierunek. Przygotuj si臋 do tej podr贸偶y. Zrozum, 偶e te wakacje mog膮 nauczy膰 si臋 weryfikowania tego, co jest w 偶yciu wa偶ne. B膮d藕 gotowy na to, 偶e zobaczysz ludzi biednych, ale szcz臋艣liwych i b臋dziesz sobie zadawa艂 pytanie jak to mo偶liwe.

Je艣li masz wystarczaj膮co otwarty umys艂 i rozwini臋t膮 empati臋, to Kuba b臋dzie jak orze藕wiaj膮cy prysznic. Je艣li jednak jeste艣 osob膮 problematyczn膮 i roszczeniow膮, to czym pr臋dzej zmie艅 kierunek. A najlepiej zosta艅 w domu i popracuj nad swoim charakterem 馃檪

Wyst膮pienie za艂o偶ycielki Hola Cuba na festiwalu Wachlarz:

Barbara Stawarz-Garc铆a

2 thoughts on “Jak podr贸偶owa膰 odpowiedzialnie na Kub臋?”

  1. W艂a艣nie wr贸ci艂am z Kuby-by艂am prawie miesi膮c. Artyku艂 rewelacyjny, oddaje istot臋 podr贸偶owania na Kubie:)
    Gratuluj臋 umiej臋tnego poruszenia istotnych kwestii dotycz膮cych podr贸偶owania po tym kraju i sensownie wplecionych wskaz贸wek dla ch臋tnych by ten pi臋kny kraj odwiedzi膰:)

Dodaj komentarz