Z rąk do rąk. Trudna historia Kuby

Kuba jest narodem doświadczonym. Z trudną historią, od zarania, aż do czasów współczesnych. Dlaczego? Od czego się zaczęło? Kto bezustannie przejmował stery i przekazywał ją z rąk do rąk, tworząc kolejne, skomplikowane rozdziały?

Zrozumieć Kubę, to przede wszystkim poznać jej historię. Przedstawiamy w dużym skrócie najważniejsze wątki, które pozwalają spojrzeć na aktualną sytuację Republiki Kuby przez pryzmat wydarzeń, które ukształtowały wyspę. I choć z naszej perspektywy jest to historia krótka, bo burzliwe losy zaczynają się od odkryć geograficznych w 1492 roku, to jednak jest to historia trudna.

Początek – kolonializm. Kuba w rękach hiszpańskich

Kubę odkrył nie kto inny, jak Krzysztof Kolumb, który przybył na wyspę 18 października w 1492 roku. Kilkanaście lat później hiszpański konkwistador Diego Velázquez de Cuéllar otrzymał rozkaz podboju Kuby, czego dokonał bardzo szybko, a wyspa została włączona do wicekrólestwa Nowej Hiszpanii. Kolonizacja trwała 50 lat, a miejscowa ludność do roku 1560 została prawie całkowicie zgładzona. Indianie próbowali wzniecać powstania, ale ich liczebność była za mała, by cokolwiek osiągnąć. Szacuje się, że nawet 90% rdzennej ludności zginęło w walkach z odkrywcami Nowego Świata.

W tym czasie powstawało coraz więcej plantacji trzciny cukrowej, zaczęło więc sprowadzać niewolników z Afryki. Kuba stała się centrum handlu ludźmi, a zakaz niewolnictwa został zniesiony dopiero w 1880 roku. W międzyczasie kraj przejęli Anglicy, którzy oddali Kubę Hiszpanii, w zamian za Florydę.

Trudna, krwawa i długa walka o wyzwolenie spod rządów Hiszpanii zaczęła się w od połowy XIX wieku. Z pomocą przyszły Stany Zjednoczone, którym zależało na osłabieniu dominacji hiszpańskiej. Wojna rozgrywała się w latach 1868-1878. Ostatecznie Hiszpanie musieli zgodzić się na szereg ustępstw, choć Kubańczykom nie udało się odzyskać pełnej niepodległości. W roku 1895 wybuchła kolejna wojna wyzwoleńcza, na czele której stanął założyciel Kubańskiej Partii Rewolucyjnej – José Marti. On sam poległ szybko, ale jego ludzie zdołali wyzwolić niemal cały kraj – poza miastami portowymi. Kubańczycy zwrócili się o pomoc do Stanów Zjednoczonych, która w 1898 wypowiedziała Hiszpanii wojnę.

Kuba w rękach amerykańskich

Amerykanom udało się całkowicie wyprzeć Hiszpanów, ale szybko okazało się, że ich rządy niewiele się różnią od poprzedniego reżimu. Powstawały więc nowe ruchy protestacyjne, tym razem o charakterze antyamerykańskim. Nic dziwnego, skoro tak zwana „poprawka Platta“ wymuszona w konstytucji, zapewniała Ameryce kontrolę nad rządem kubańskim, a nawet zezwalała na posiadanie bazy woskowej w Guantanamo. Kuba stała się zależna od Stanów Zjednoczonych, ale ostatecznie w 1902 roku zyskała miano niezależnej republiki.

Pierwsza połowa XX wieku nie należała do spokojnych – wewnątrz Kuby dochodziło do walk ugrupowań, co nieraz prowadziło Kuby w kierunku wojny domowej. Amerykanie angażowali się w te wydarzenia, a nawet byli proszeni o wsparcie.
Warto pamiętać, że aż dwie trzecie kubańskiego przemysłu należało do amerykańskich inwestorów, a w późniejszym okresie aż 90% dochodów Kuby było kontrolowane przez amerykańskie korporacje.

Pierwszy dyktator, rewolucja i nowe dzieje Kuby

W 1934 „poprawka Platta“ przestała obowiązywać. Wcześniej na rynku cukru pojawił się kryzys, co prowadziło do licznych napięć społecznych. To właśnie wtedy, w 1925 roku władzę objął pierwszy dyktator – Gerardo Machado. Obalono go w 1933 roku, a w latach 1940-1944 prezydentem został Fulgencio Batista, który w wyniku zamachu stanu (1952) stał się kolejnym dyktatorem. Od 1956 roku nasiliły się ruchy opozycyjne, a cześć z nich przekształciła się w ruch partyzancki, na czele którego stanął Fidel Castro. Batista został obalony, a 1 stycznia 1959 partyzanci wkroczyli do Hawany. Premierem został Fidel Castro.

7-19 kwietnia 1961 nastąpiła, zorganizowana przez CIA, inwazja uchodźców kubańskich w Zatoce Świń. Akcja okazała się fiaskiem, a Stany Zjednoczone zerwały stosunki dyplomatyczne z Kubą. W tym samym roku jedynym legalnym ugrupowaniem stała się stała się Komunistyczna Partia Kuby. Powstała oczywiście opozycja, jednak jej opór został złamany.

Lata 60. i 70. to czas, gdy Kuba na wielu polach była wspierana przez ZSRR, a później przystąpiła do Rady Wzajemnej Pomocy Gospodarczej. Wprowadzano w życie śmiałe i równocześnie niemożliwe do spełnienia plany gospodarcze, przez co na początku lat 90. Kuba pogrążyła się w kryzysie. Nazwano go tak zwanym „okresem specjalnym”, czasem próby.

Dalsza historia Kuby to kolejne skomplikowane i trudne losy kraju pod rządami Fidela Castro. Pomiędzy rokiem 1959 a 2000 Kubę opuściło, w sposób legalny lub nie, 1,5 miliona ludzi.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *